Fakat bunu biyolojik veya değişmez bir “kadın-erkek farkı” olarak okumamak gerekir.
Bir erkeğin “(*)” işaretini kullanması yalnızca teknik bir tercih olabilir. Bir kadının aynı işareti kullanması da ilişki odaklı iletişim anlamına gelmek zorunda değildir.
Bence asıl önemli nokta şu:
İletişim biçimlerimizi cinsiyetimizden çok içinde bulunduğumuz sosyal çevre ne kadar belirliyor?
Bir işyerinde yöneticilik yapan kadın ile akademik araştırma yapan erkek, aynı sembolü mesleki kültürleri nedeniyle benzer biçimde kullanabilir. Buna karşılık aynı cinsiyetten iki kişinin farklı sosyal çevrelerde yetişmiş olması, iletişim tarzlarını birbirinden oldukça uzaklaştırabilir.
Bu nedenle cinsiyet farklılıklarını konuşurken stereotip üretmek yerine, toplumsal beklentilerin iletişim üzerindeki etkisini tartışmak daha anlamlıdır.
color=#2F5597
Bazen “Burada Söylenmeyen Bir Şey Var” Mesajı Verir
Yıldızın en ilginç taraflarından biri de budur.
Bir yıldız gördüğümüzde zihnimiz doğal olarak devamını arar:
“Burada ne açıklanıyor?”
Bu yüzden yıldız, iletişimde bir çeşit merak işareti de oluşturabilir.
Özellikle reklam ve pazarlama metinlerinde:
“%50 indirim (*)”
gibi bir ifade okuyucuya güçlü bir avantaj sunar. Fakat yıldız, avantajın koşullarını ayrıca kontrol etmemiz gerektiğini hatırlatır.
Bu açıdan yıldız, kurum ile tüketici arasındaki bilgi asimetrisinin küçük bir sembolü haline gelebilir.
Tüketici açısından soru şudur:
Yıldızın altındaki açıklamayı okumazsam önemli bir bilgiyi kaçırıyor muyum?
Kurum açısından ise:
Ana mesajı mümkün olduğunca cazip gösterip önemli koşulları dipnota taşımak ne kadar şeffaftır?
Bence bu sorular, yıldızın teknik anlamından daha önemli bir tartışmaya kapı açıyor.
Resmî Belgelerde (*) Neden Daha Dikkatli Okunmalı?
Sözleşmelerde, istatistik tablolarında, akademik çalışmalarda veya resmî belgelerde yıldız gördüğümüzde bağlamı özellikle dikkatli incelemek gerekir.
Örneğin sağlık araştırmalarındaki tablolarda yıldız, belirli bir istatistiksel sınırlamayı gösterebilir. Bazı araştırma tablolarında parantezler veya yıldızlar, örneklem büyüklüğünün düşük olması gibi veri güvenilirliğiyle ilgili uyarılar için kullanılabilir. Birleşmiş Milletler bağlantılı Demographic and Health Surveys metodolojisine ilişkin materyallerde de parantez ve yıldızların örneklem büyüklüğüne ilişkin uyarılar için kullanılabildiği görülmektedir.
etoolkits.dghs.gov.bd
Dolayısıyla bir tabloya bakıp yalnızca rakamları okumak yeterli değildir.
Bir değerin yanında bulunan:
“(*)”
bazen o rakamın dikkatle yorumlanması gerektiği anlamına gelebilir.
Bu nedenle özellikle bilimsel veya istatistiksel içeriklerde yıldızın açıklamasını mutlaka aramak gerekir.
Yerel Kültür ile Küresel İnternet Kültürü Birbirini Nasıl Etkiliyor?
Bugün Türkiye'deki bir forum kullanıcısı aynı gün içinde Türkçe bir forumda, İngilizce bir Reddit başlığında, bir Kore dizisinin hayran grubunda veya Japonya merkezli bir çevrimiçi toplulukta bulunabiliyor.
Bu durum sembollerin kültürler arasında dolaşmasını hızlandırıyor.
Eskiden bir noktalama alışkanlığı belirli bir yayın geleneğiyle sınırlı kalabilirken bugün birkaç saat içinde dünyanın farklı yerlerine yayılabiliyor.
Bunun sonucunda küresel bir internet dili ortaya çıkıyor.
Ancak bu küresel dil tamamen yerel kültürleri ortadan kaldırmıyor. Tam tersine, küresel semboller yerel anlamlarla yeniden yorumlanabiliyor.
Türkiye'de bir kullanıcı yıldızı dipnot için kullanırken, başka bir kullanıcı aynı yıldızı vurgu için kullanabilir. Başka bir kullanıcı ise sansürlenmiş bir kelimeyi temsil etmek amacıyla yıldız kullanabilir.
Yani sembol küreselleşiyor ama anlam her zaman küreselleşmiyor.
Bence dijital iletişimin en ilginç özelliklerinden biri de tam olarak bu.
“(*)” Gördüğümüzde Nasıl Anlamlandırmalıyız?
Ben böyle bir sembolle karşılaştığımda şu sırayla düşünmenin en sağlıklı yaklaşım olduğunu düşünüyorum:
1. Metnin türüne bakmak:
Akademik makale mi, forum mesajı mı, reklam mı, sözleşme mi, sosyal medya paylaşımı mı?
2. Yıldızın yerini incelemek:
Bir kelimenin yanında mı? Cümlenin sonunda mı? Parantezin içinde mi? Bir tablonun yanında mı?
3. Alt açıklamayı aramak:
Dipnot, tablo açıklaması veya sayfanın sonunda bir not var mı?
4. Çevredeki sembollere bakmak:
*, **, †, ‡ gibi başka işaretler varsa bunlar genellikle sistematik bir açıklama dizisinin parçasıdır.
stylemanual.gov.au
+1
5. Platform kültürünü dikkate almak:
Bir forum veya sosyal medya platformunda kullanılıyorsa, o topluluğun sembol kullanımına bakmak gerekir.
Bunları yapmadan “(*) kesin olarak şudur” demek çoğu zaman yanlış sonuç verir.
Benim İçin (*) Ne İfade Ediyor?
Kendi açımdan baktığımda, (*) işaretini küçük bir sembolden çok “bağlama dikkat et” uyarısı olarak görüyorum.
Çünkü yıldızın kendisi çoğu zaman asıl mesaj değildir. Asıl mesaj, yıldızın bizi götürdüğü açıklamadadır.
Bu nedenle özellikle internet ortamında gördüğümüz küçük sembolleri küçümsememek gerekiyor. İnsanların iletişim biçimleri, kullandıkları platformlar, eğitimleri, meslekleri, toplumsal ilişkileri ve kültürel geçmişleri bu sembollere yükledikleri anlamı etkileyebiliyor.
Erkeklerin daha bireysel başarı ve sonuç odaklı iletişime yönlendirilmesi, kadınların ise ilişki ve sosyal bağları korumaya daha fazla teşvik edilmesi gibi toplumsal kalıplar da iletişim davranışlarını etkileyebilir; ancak bunları kesin kadın-erkek kategorileri şeklinde görmek yerine, kültürün bireylerden beklediği roller çerçevesinde değerlendirmek daha doğru olur.
Sonuçta (*), tek başına evrensel bir kelime değildir.
Bazen dipnottur.
Bazen uyarıdır.
Bazen sansürdür.
Bazen teknik bir gösterimdir.
Bazen dilbilimsel bir değerlendirmedir.
Bazen de yalnızca internet kullanıcılarının oluşturduğu bir yazım alışkanlığıdır.
Belki de bu yüzden “Parantez içinde yıldız ne anlama gelir?” sorusunun en güzel cevabı şudur:
Yıldızın anlamını yıldızdan değil, onu çevreleyen kültürden ve bağlamdan okumak gerekir.
Siz bir forumda (*) gördüğünüzde ilk olarak ne düşünüyorsunuz? Bir dipnot mu arıyorsunuz, yoksa bunun bir vurgu veya sansür işareti olabileceğini mi düşünüyorsunuz? Daha da önemlisi, aynı sembolün farklı ülkelerde ve farklı internet topluluklarında farklı anlamlar kazanması sizce iletişimin zenginleştiğini mi gösteriyor, yoksa yanlış anlaşılma riskini mi artırıyor?
Bence asıl tartışmaya değer nokta tam da burada başlıyor.
Kaynaklar ve Dayanaklar
Australian Government Style Manual, dipnotlarda yıldız ve diğer sembollerin kullanımına ilişkin açıklamalar.
stylemanual.gov.au
U.S. Government Printing Office Style Manual, yıldız ve diğer sembollerin dipnot göstergesi olarak kullanımına ilişkin kurallar.
Wikisource
+1
University of Michigan bağlantılı açık eğitim materyali, dilbilimde yıldız ve parantez kombinasyonlarının kullanımını açıklıyor.
pressbooks.openedmb.ca
Demographic and Health Surveys materyali, istatistik tablolarında parantez ve yıldızların veri güvenilirliğine ilişkin kullanımına örnek veriyor.
etoolkits.dghs.gov.bd
Bir erkeğin “(*)” işaretini kullanması yalnızca teknik bir tercih olabilir. Bir kadının aynı işareti kullanması da ilişki odaklı iletişim anlamına gelmek zorunda değildir.
Bence asıl önemli nokta şu:
İletişim biçimlerimizi cinsiyetimizden çok içinde bulunduğumuz sosyal çevre ne kadar belirliyor?
Bir işyerinde yöneticilik yapan kadın ile akademik araştırma yapan erkek, aynı sembolü mesleki kültürleri nedeniyle benzer biçimde kullanabilir. Buna karşılık aynı cinsiyetten iki kişinin farklı sosyal çevrelerde yetişmiş olması, iletişim tarzlarını birbirinden oldukça uzaklaştırabilir.
Bu nedenle cinsiyet farklılıklarını konuşurken stereotip üretmek yerine, toplumsal beklentilerin iletişim üzerindeki etkisini tartışmak daha anlamlıdır.
color=#2F5597
Bazen “Burada Söylenmeyen Bir Şey Var” Mesajı Verir
Yıldızın en ilginç taraflarından biri de budur.
Bir yıldız gördüğümüzde zihnimiz doğal olarak devamını arar:
“Burada ne açıklanıyor?”
Bu yüzden yıldız, iletişimde bir çeşit merak işareti de oluşturabilir.
Özellikle reklam ve pazarlama metinlerinde:
“%50 indirim (*)”
gibi bir ifade okuyucuya güçlü bir avantaj sunar. Fakat yıldız, avantajın koşullarını ayrıca kontrol etmemiz gerektiğini hatırlatır.
Bu açıdan yıldız, kurum ile tüketici arasındaki bilgi asimetrisinin küçük bir sembolü haline gelebilir.
Tüketici açısından soru şudur:
Yıldızın altındaki açıklamayı okumazsam önemli bir bilgiyi kaçırıyor muyum?
Kurum açısından ise:
Ana mesajı mümkün olduğunca cazip gösterip önemli koşulları dipnota taşımak ne kadar şeffaftır?
Bence bu sorular, yıldızın teknik anlamından daha önemli bir tartışmaya kapı açıyor.
Resmî Belgelerde (*) Neden Daha Dikkatli Okunmalı?
Sözleşmelerde, istatistik tablolarında, akademik çalışmalarda veya resmî belgelerde yıldız gördüğümüzde bağlamı özellikle dikkatli incelemek gerekir.
Örneğin sağlık araştırmalarındaki tablolarda yıldız, belirli bir istatistiksel sınırlamayı gösterebilir. Bazı araştırma tablolarında parantezler veya yıldızlar, örneklem büyüklüğünün düşük olması gibi veri güvenilirliğiyle ilgili uyarılar için kullanılabilir. Birleşmiş Milletler bağlantılı Demographic and Health Surveys metodolojisine ilişkin materyallerde de parantez ve yıldızların örneklem büyüklüğüne ilişkin uyarılar için kullanılabildiği görülmektedir.
etoolkits.dghs.gov.bd
Dolayısıyla bir tabloya bakıp yalnızca rakamları okumak yeterli değildir.
Bir değerin yanında bulunan:
“(*)”
bazen o rakamın dikkatle yorumlanması gerektiği anlamına gelebilir.
Bu nedenle özellikle bilimsel veya istatistiksel içeriklerde yıldızın açıklamasını mutlaka aramak gerekir.
Yerel Kültür ile Küresel İnternet Kültürü Birbirini Nasıl Etkiliyor?
Bugün Türkiye'deki bir forum kullanıcısı aynı gün içinde Türkçe bir forumda, İngilizce bir Reddit başlığında, bir Kore dizisinin hayran grubunda veya Japonya merkezli bir çevrimiçi toplulukta bulunabiliyor.
Bu durum sembollerin kültürler arasında dolaşmasını hızlandırıyor.
Eskiden bir noktalama alışkanlığı belirli bir yayın geleneğiyle sınırlı kalabilirken bugün birkaç saat içinde dünyanın farklı yerlerine yayılabiliyor.
Bunun sonucunda küresel bir internet dili ortaya çıkıyor.
Ancak bu küresel dil tamamen yerel kültürleri ortadan kaldırmıyor. Tam tersine, küresel semboller yerel anlamlarla yeniden yorumlanabiliyor.
Türkiye'de bir kullanıcı yıldızı dipnot için kullanırken, başka bir kullanıcı aynı yıldızı vurgu için kullanabilir. Başka bir kullanıcı ise sansürlenmiş bir kelimeyi temsil etmek amacıyla yıldız kullanabilir.
Yani sembol küreselleşiyor ama anlam her zaman küreselleşmiyor.
Bence dijital iletişimin en ilginç özelliklerinden biri de tam olarak bu.
“(*)” Gördüğümüzde Nasıl Anlamlandırmalıyız?
Ben böyle bir sembolle karşılaştığımda şu sırayla düşünmenin en sağlıklı yaklaşım olduğunu düşünüyorum:
1. Metnin türüne bakmak:
Akademik makale mi, forum mesajı mı, reklam mı, sözleşme mi, sosyal medya paylaşımı mı?
2. Yıldızın yerini incelemek:
Bir kelimenin yanında mı? Cümlenin sonunda mı? Parantezin içinde mi? Bir tablonun yanında mı?
3. Alt açıklamayı aramak:
Dipnot, tablo açıklaması veya sayfanın sonunda bir not var mı?
4. Çevredeki sembollere bakmak:
*, **, †, ‡ gibi başka işaretler varsa bunlar genellikle sistematik bir açıklama dizisinin parçasıdır.
stylemanual.gov.au
+1
5. Platform kültürünü dikkate almak:
Bir forum veya sosyal medya platformunda kullanılıyorsa, o topluluğun sembol kullanımına bakmak gerekir.
Bunları yapmadan “(*) kesin olarak şudur” demek çoğu zaman yanlış sonuç verir.
Benim İçin (*) Ne İfade Ediyor?
Kendi açımdan baktığımda, (*) işaretini küçük bir sembolden çok “bağlama dikkat et” uyarısı olarak görüyorum.
Çünkü yıldızın kendisi çoğu zaman asıl mesaj değildir. Asıl mesaj, yıldızın bizi götürdüğü açıklamadadır.
Bu nedenle özellikle internet ortamında gördüğümüz küçük sembolleri küçümsememek gerekiyor. İnsanların iletişim biçimleri, kullandıkları platformlar, eğitimleri, meslekleri, toplumsal ilişkileri ve kültürel geçmişleri bu sembollere yükledikleri anlamı etkileyebiliyor.
Erkeklerin daha bireysel başarı ve sonuç odaklı iletişime yönlendirilmesi, kadınların ise ilişki ve sosyal bağları korumaya daha fazla teşvik edilmesi gibi toplumsal kalıplar da iletişim davranışlarını etkileyebilir; ancak bunları kesin kadın-erkek kategorileri şeklinde görmek yerine, kültürün bireylerden beklediği roller çerçevesinde değerlendirmek daha doğru olur.
Sonuçta (*), tek başına evrensel bir kelime değildir.
Bazen dipnottur.
Bazen uyarıdır.
Bazen sansürdür.
Bazen teknik bir gösterimdir.
Bazen dilbilimsel bir değerlendirmedir.
Bazen de yalnızca internet kullanıcılarının oluşturduğu bir yazım alışkanlığıdır.
Belki de bu yüzden “Parantez içinde yıldız ne anlama gelir?” sorusunun en güzel cevabı şudur:
Yıldızın anlamını yıldızdan değil, onu çevreleyen kültürden ve bağlamdan okumak gerekir.
Siz bir forumda (*) gördüğünüzde ilk olarak ne düşünüyorsunuz? Bir dipnot mu arıyorsunuz, yoksa bunun bir vurgu veya sansür işareti olabileceğini mi düşünüyorsunuz? Daha da önemlisi, aynı sembolün farklı ülkelerde ve farklı internet topluluklarında farklı anlamlar kazanması sizce iletişimin zenginleştiğini mi gösteriyor, yoksa yanlış anlaşılma riskini mi artırıyor?
Bence asıl tartışmaya değer nokta tam da burada başlıyor.
Kaynaklar ve Dayanaklar
Australian Government Style Manual, dipnotlarda yıldız ve diğer sembollerin kullanımına ilişkin açıklamalar.
stylemanual.gov.au
U.S. Government Printing Office Style Manual, yıldız ve diğer sembollerin dipnot göstergesi olarak kullanımına ilişkin kurallar.
Wikisource
+1
University of Michigan bağlantılı açık eğitim materyali, dilbilimde yıldız ve parantez kombinasyonlarının kullanımını açıklıyor.
pressbooks.openedmb.ca
Demographic and Health Surveys materyali, istatistik tablolarında parantez ve yıldızların veri güvenilirliğine ilişkin kullanımına örnek veriyor.
etoolkits.dghs.gov.bd